≡ Menu

Dalbergia Tonkinensis Prain

CẤU TẠO GỖ CÂY SƯA
Dalbergia Tonkinensis Prain

  • Gỗ cây sưa đỏ là một trong những loại gỗ quý, hiếm ở nước ta, có giá trị kinh tế cao. Gỗ thuộc loại nặng, cứng, có vân đẹp, mùi thơm đặt biệt.
  • Lỗ mạch có hai kích thước, phân bố phân tán, vòng và nửa vòng, có chất chứa màu nâu đỏ đến nâu vàng. Tia nhỏ và hẹp, sắp xếp thành tầng.
  • Trong tế bào mô mềm dọc thường có tinh thể oxalat. Cấu tạo của gỗ sưa có một số điểm khác biệt so với gỗ trắc và cẩm lai.

ĐẶT VẤN ĐỀ

  • Gỗ loài cây sưa, hay còn gọi là trắc thối, huê mộc vàng, trắc hoa trắng, có tên khoa học Dalbergia tonkinensis Prain là một trong nhiều loại gỗ quý, hiếm ở nước ta, thuộc nhóm IA trong nghị định số 32/2006/NĐ-CP ngày 30 tháng 3 năm 2006 của Chính phủ về quản lý thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm.
  • Gỗ sưa thường được sử dụng để sản xuất đồ mộc cao cấp, đồ chạm trổ, thủ công mỹ nghệ có giá trị kinh tế rất cao. Cho đến nay chưa thấy có tài liệu mô tả về cấu tạo gỗ của loài cây này để nhận biết. Chúng tôi đã tiến hành giải phẫu gỗ là mẫu tiêu bản lưu trữ và các mẫu giám định do một số cơ quan, đơn vị yêu cầu và mô tả nhằm giới thiệu rộng rãi.

VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

  • Mẫu gỗ sưa để nghiên cứu được lấy từ bộ sưu tập mẫu của Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam do Phòng Nghiên cứu Tài nguyên Thực vật rừng trực tiếp quản lý, mang số đăng ký: 2390 và một số mẫu là gỗ giám định cho một số cơ quan, đơn vị trong cả nước.
  • Mẫu để quan sát mô tả hiển vi được hoàn chỉnh theo phương pháp của R. Wagenfuehr và (1966).
  • Mô tả cấu tạo được thực hiện theo Nguyễn Đình Hưng (1990).
Gỗ sưa đỏ

Gỗ sưa đỏ

Kết quả

  • Cấu tạo thô đại. Gỗ sưa có dác và lõi phân biệt. Gỗ dác có màu xám vàng nhạt.
  • Gỗ lõi có nhiều màu sắc, từ đỏ vàng đến nâu hồng, nâu hơi tím, thường có sọc màu sẫm tạo thành vân rất đẹp cả trên 3 mặt cắt.
  • Vòng sinh trưởng thường không rõ ràng, rộng 1-2mm. Mặt gỗ mịn. Mạch gỗ đơn đến kép ngắn, có hai loại kích thước, thường phân bố không đều, từ phân tán đến nửa vòng và vòng. Trong mạch thường có chất chứa màu nâu đỏ, nâu vàng.
  • Gỗ ở phần gốc hoặc gỗ để lâu ngày, chất chứa thường chuyển dần thành màu đen. Mô mềm dính mạch không đều, có khi phát triển thành hình cánh, hình cánh nối tiếp, hình dải rộng hẹp khác nhau, lượn sóng hoặc lệch, đôi khi làm thành với tia hình mạng lưới. Mô mềm không dính mạch phân tán và tụ hợp.
  • Trong mô mềm ở phần gỗ lõi thường chứa chất hữu cơ màu nâu vàng, nâu đỏ. Tia gỗ nhỏ và hẹp, có cấu tạo tầng. Chiều hướng thớ lệch.
  • Gỗ rất cứng và rất nặng. Khối lượng thể tích ở độ ẩm 12%: 0,790 – 0,910-1,003 g/cm3. Gỗ có mùi thơm rất đặc biệt. Trên mặt cắt ngang phần gỗ lõi vừa mới cắt ra thường thấy có vết nhựa màu nâu đùn ra.
Quan sát vân gỗ sưa dưới kính hiển vi [Microscope]

Quan sát vân gỗ sưa dưới kính hiển vi [Microscope]

Cấu tạo hiển vi

  • Mạch gỗ hình tròn, bầu dục, đơn và kép 2-3. Số lượng mạch /mm2 ít đến trung bình (3 đến 7 lỗ mạch). Đường kính lỗ mạch nhỏ trung bình dưới 100 m, đường kính lỗ mạch lớn đến 210 m.
  • Lỗ thông mạch đơn. Lỗ thông ngang trên vách mạch nhỏ.
  • Tia gỗ nhỏ và hẹp, gồm 1-2 hàng tế bào (chủ yếu là 2 hàng), tế bào tia thường chứa nhiều chất hữu cơ màu nâu đỏ đến nâu vàng.
  • Tia cao trung bình 186 m, rộng trung bình 21- 25 m. Trong tế bào mô mềm dọc thường có tinh thể oxalat xếp thành dãy dọc.

KẾT LUẬN CHUNG
Trong thực tế, gỗ sưa có cấu tạo thô đại tương đối giống với gỗ trắc và cẩm lai. Kết quả nghiên cứu mô tả đã rút ra được một số đặc điểm mấu chốt khác biệt giữa chúng để phân biệt:
– Gỗ sưa có mùi thơm rất đặc biệt mà gỗ trắc và cẩm lai không có. Trên mặt cắt ngang phần gỗ lõi vừa mới cắt thường thấy có chất nhựa màu nâu đỏ đùn ra.
– Gỗ sưa chủ yếu có lỗ mạch đơn đến kép ngắn 2-3 (gỗ trắc, cẩm lai có mạch kép 5-7). Chất chứa trong mạch nhiều, màu nâu đỏ đến nâu vàng.
– Mô mền không dính mạch thường tụ hợp thành những đám, đặc biệt có chứa chất hữu cơ màu nâu đỏ đến nâu vàng.

Mặt cắt ngan cây gỗ sưa đỏ [Dalbergia Tonkinensis Prain]

Mặt cắt ngan cây gỗ sưa đỏ [Dalbergia Tonkinensis Prain]

Tiếp tuyến vân cây  gỗ sưa đỏ [Dalbergia Tonkinensis Prain]

Tiếp tuyến vân cây gỗ sưa đỏ [Dalbergia Tonkinensis Prain]

Đây là phương pháp nghiên cứu để xác định giống cây gỗ sưa đỏ chính xác.
Khi chọn cây bố mẹ để nhân giống bán ra thị trường, chúng tôi đã xác định dựa trên hình dáng bên ngoài của cây, sau đó để chắn chắn đó là cây gỗ sưa đỏ chúng tôi sẽ phân tích mẫu gỗ để chính xác 100% là sưa đỏ.

Nhóm nghiên cứu
Phòng Nghiên cứu Tài nguyên Thực vật rừng