≡ Menu

Kỹ Thuật Trồng Cây Đước

1. Đặc điểm chung

Họ Đước là một họ bao gồm một số loài thực vật có hoa dạng cây thân gỗ hay cây bụi ở vùng nhiệt đới hay cận nhiệt đới. Trong số này được biết đến nhiều nhất có lẽ là các loài Đước trong chi Rhizophora. Họ này chứa khoảng 120-150 loài, phân bố trong 16 chi, phần lớn là bản địa Cựu thế giới.

Chúng là các dạng cây thân gỗ với các lá mọc đối hay vòng (nhưng không chéo chữ thập), với các hoa thụ phấn nhờ côn trùng có các đĩa mật và thường có 5 cánh hoa. Trong hệ thống APG II họ này được đặt trong bộ Sơ ri (Malpighiales), mặc dù trong hệ thống Cronquist nó tự tạo thành bộ của chính mình, gọi là Rhizophorales.

Các loài trong họ này chủ yếu là lưỡng tính, hiếm hơn là đơn tính cùng gốc hoặc hỗn hợp đơn tính cùng gốc + lưỡng tính. Các loài đước thường có phôi mầm lớn nhưng nội nhũ nhỏ và là dạng “sinh cây con” (nghĩa là hạt nảy mầm thành cây con ngay trên cây mẹ), sau khi rời cây mẹ thì hạt đã nảy mầm trôi nổi trong nước, trụ dưới lá mầm thẳng ra và phát triển các rễ bên để cố định cây con, trong khi các loài sống trên đất liền lại không như vậy.

2. Điều kiện gây trồng

* Đất để trồng
– Đất trồng rừng phải là đất phù sa ngập mặn thuộc loại pha sét, có cát. Đã bồi tụ tương đối ổn định, bùn bắt đầu chặt chân, đi lún sâu từ 5-30cm. Đất bị ngập mặn bởi thủy triều trung bình, thời gian ngập từ khoảng 6-8 giờ/ngày.
– Đối với những khu đất còn đang bồi tụ mạnh, bùn còn lỏng, bị ngập bởi thuỷ triều thấp thì chỉ được trồng Đước khi xuất hiện quần thụ mấm. Khi đó Đước phải trồng bên trong đai rừng mấm có chiều rộng từ 50-100m.
– Không được trồng Đước ở nơi đất đã bồi tụ cao, đất trở nên sét cứng và chỉ bị ngập khi thuỷ triều cao với thực bì chủ yếu ở đó là cỏ nước mặn, ráng, giá, chà là.

3. Chuẩn bị đất và đào kênh mương

* Đối với đất bồi tụ đã tương đối ổn định
Phải chặt hết toàn bộ các cây tạp trên đất để trồng Đước, chỉ chừa lại vành đai dọc theo hai bên bờ sông với chiều rộng 10-20m, và dọc theo bờ biên với chiều rộng 50-100m. Việc xử lý thực bì phải thực hiện trong mùa khô, dọn sạch và đốt cháy toàn bộ chà bồi trước khi trồng.
– Phải xây dựng hoàn chỉnh hệ thống kênh, mương ngay trong năm trồng rừng hoặc chậm nhất là đầu năm sau.
– Trong mỗi tiểu khu phải có kênh rạch với kích thước: rộng 3-5m, sâu 1,5-2m, chiều rộng đáy từ 2-3,5m theo chiều dài của địa hình tự nhiên.
– Kênh rạch đào cự ly cách nhau 1km. Đất đào lên đổ lên một bên bờ kênh phía trên dòng chảy của thủy triều dâng lên.
– Kênh luồng sẽ đào vào thời kỳ khai thác gỗ. Kích thước rộng 1,5-2m, sâu 0,8-1m, đáy 0,8-1,2m chiều dài tuỳ theo địa hình tự nhiên. Kênh luồng đào cách nhau 250m. Đất đào lên đổ thành đống xen kẽ hai bên bờ kênh, chiều dài mỗi đống đất cách nhau không quá 20m.

4. Chọn giống và bảo quản

* Chọn rừng cây mẹ để lấy giống
– Phải lấy giống ở những khu rừng Đước có tuổi 10 năm, đường kính cây 8cm, chiều cao cây 12cm. Cây sinh trưởng tốt, không bị sâu bệnh.
– Trái Đước chín từ tháng 7-11 nhưng chỉ được thu vớt trái làm giống trong những tháng 7, 8, 9 (vì sâu hại trái Đước thường xuất hiện trong tháng 10,11).
– Trái Đước được chọn làm giống phải còn nguyên vẹn, không bị sâu, không bị xây sát, hư thối, chiều đài tối thiểu 22cm. Vì trái chín rơi từ cây mẹ xuống và trôi nổi theo dòng nước, do vậy dùng vợt hoặc lưới để vớt trái đưa vào xuồng, ghe.
– Chọn những quả không có chấm đen ở bên ngoài vỏ và có vòng nhẫn rõ rệt từ 1,5-2cm là quả đã chín tốt để làm giống (có chấm đen ở ngào vỏ là có sâu ở bên trong).
– Trái đem về bó thành từng bó 3-5kg để nơi râm mát, có nước chảy.
– Tốt nhất là thu vớt được và trồng ngay, nếu phải vận chuyển đến nơi xa hơn thì cũng không để quá 15 ngày kể từ khi thu vớt trái đến khi trồng hết.
– Quá trình vận chuyển hàng ngày phải tưới nước mặn từ 4-6 lần để giữ ẩm và chống nóng khi vận chuyển trên đường.
– Khi vận chuyển đến nơi tập trung thì phải đưa vào nơi bảo quản và rải thành lớp có chiều dày khoảng 20cm và có nước mặn lên xuống hàng ngày.

* Thời vụ trồng
Phải tiến hành trồng rừng vào tháng 7 và kết thúc vào tháng 9 dương lịch hàng năm.
– Bình thường phải trồng 10.000 cây/ha, cự ly mm.
– Nơi nào có đủ nguồn trái giống và khả năng tiêu thụ về sản phẩm tỉa thưa thì cho phép trồng mật độ 20.000 cây/ha cự ly 0,7×0,7m.

* Kỹ thuật trồng
– Dùng cây sậy là cọc cắm tiêu để ngắm cho thẳng hàng sau đó dùng những trái đã được lựa chọn kỹ để trồng theo cự ly đã quy định.
– Cắm phần đuôi của trái xuống, phần cuống lên trên. Nơi đất bồi tụ ổn định thì cắm sâu 1/3 chiều dài trái. Nơi bùn lỏng thì cắm sâu 1/2 chiều dài trái.
Sau khi trồng hai tháng phải tiến hành nghiệm thu tỷ lệ sống để có kế hoạch trồng dặm. Nếu tỷ lệ cây chết <15% mà phân bố đều thì không phải trồng dặm. Nếu tỷ lệ cây chết 15% phải trồng dặm. Tỷ lệ cây chết 50% phải thanh lý và trồng lại.