≡ Menu

Kỹ Thuật Trồng Tre Mạnh Tông

1. Đặc điểm hình thái

Mạnh tông là loài cây đa tác dụng. Thân tre làm nguyên liệu giấy, sản xuất ván ép và làm hàng thủ công mỹ nghệ; nếu thân được ngâm trong bùn ao thì tăng độ bền. Giá trị về kinh tế lớn nhất là măng; măng tre dùng làm thực phẩm, là loại rau sạch được sử dụng nhiều trong nước và xuất khẩu. Măng tre có thể dùng ăn tươi và chế biến ra nhiều loại sản phẩm khác như măng hộp, măng chua, măng khô, măng lát, măng sợi…

Thân ngầm dạng củ, thân khí sinh mọc cụm; thân cây tương đối to, thẳng, cứng, vách dày; chiều cao thân 15-20 m, đường kính gốc 7-15 cm, ngọn dài, rũ xuống, đốt ở gốc thân thường có vòng rễ khí sinh, chiều dài lóng 30-40cm, lúc non thân có lông màu nâu nhạt, trên và dưới vòng đốt đều có lông nhung màu nâu nhạt. Lá hình lưỡi mác dài 10-30 cm, mặt dưới phủ lông mềm. Lớp mo ngoài cùng của măng có màu nâu đen, đây là đặc điểm dễ phân biệt với các loại tre lấy măng khác.

Nhìn chung, tre Mạnh tông thích hợp với vùng khí hậu nóng và ẩm, có lượng mưa lớn và có ánh sáng dồi dào, nơi có độ cao dưới 1.000 m so với mặt biển, lượng mưa 2.000 – 2.500mm, nhiệt độ trung bình khoảng 24-25°C. Tre Mạnh tông là loài cây ưa sáng hoàn toàn vì vậy không được trồng dưới tán các cây khác, khi trồng hỗn giao với cây gỗ thì nên trồng theo phương pháp hỗn giao với băng rộng để đảm bảo độ chiếu sáng cho tre.

Các loài tre lấy măng đều thích hợp địa hình đồi thấp; với các loại đất tầng dày, tơi xốp nhiều mùn, đất ẩm nhưng thoát nước. Tốt nhất là các loại đất phù sa ven sông suối. Không được trồng tre ở đất bị ngập úng dài ngày, đất quá bí chặt, đất bị đá ong hoá tầng mỏng và đất cát khô rời rạc.

2. Kỹ thuật nhân giống

Nhân giống bằng hom gốc, hom cành, nhân giống bằng gieo hạt, giâm hom, chiết cành… Tuy nhiên nhân giống bằng phương pháp chiết cành có hệ số nhân giống cao, cây giống sinh trưởng nhanh, ổn định về mặt di truyền.

* Chọn cây giống

Cây giống là những cây khoảng 1 năm tuổi, cây sinh trưởng tốt, không sâu bệnh. Chọn những cây mọc phía ngoài bụi tre. Không chọn cây quá non, quá già; không lấy cây giống ở những bụi tre bị khụy (ra hoa).

* Nhân giống

Nhân giống bằng hom gốc:
– Tách cây giống: Chọn cây tre bánh tẻ tách khỏi bụi tre. Cưa thân dài khoảng 1-1,2 m cùng gốc tre. Đào cẩn thận đến khi toàn bộ thân ngầm lộ rõ, dùng dao sắc chặt đứt cổ thân ngầm nơi tiếp giáp giữa thân ngầm vói cây tre mẹ, cắt bớt rễ, chỉ để dài 1-3 cm. Sau khi bứng gốc cần đem đi trồng ngay (gọi là cây rễ trần), không trồng kịp cần tủ gốc giữ ẩm cho bộ rễ.
– Ươm gốc trong bầu đất: Sau khi tách cây khỏi bụi, ươm hom gốc trong bầu đất, khi thân cây mọc cành nhánh thì đem đi trồng.

* Nhân giống bằng hom cành

Quy trình nhân giống gồm các bước sau:
– Thời gian chiết cành: Có thể chiết cành quanh năm, nhưng tốt nhất vào tháng 2-3.
– Chọn cây, cành chiết: Cây giống sinh trưởng phát triển tốt. Cành chiết là cành bánh tẻ khỏe mạnh, đường kính gốc cành từ 1 cm trở lên, đủ già.
– Chuẩn bị vật liệu, dụng cụ:
+ Giá thể bó cành: 70-80% đất mùn + 20-30% sơ dừa (sơ dừa đã ngâm qua nước sạch).
+ Chất kích thích ra rễ.
+ Ni lông bó cành: màu sáng mỏng, dẻo, trong có thể nhìn được.
– Phương pháp chiết cành:
+ Sau khi chọn cành, dùng dao chặt bỏ phần ngọn chỉ để 2-3 lóng (chiều dài từ 40-50 cm), vị trí chặt cách mắt lóng trên từ 5-7 cm, tránh làm xây xước.
+ Cưa 2 phía của gốc cành, chừa đoạn giữa rộng 0,1-0,2cm dính với thân.
+ Áp đất kín gốc cành. Bọc ni-lông bao kín bó đất, buộc dây kín 2 đầu.
– Bẻ cành: Khi rễ chuyển từ màu trắng sang vàng, bẻ cành cho vào bầu.
– Vào bầu:
+ Túi bầu: Túi bầu PE kích thước 15-15cm, đục 6-10 lỗ để thoát nước. Đất dồn bầu: gồm 90% đất mặt + 9% phân chuồng hoai + 1 % Super lân.
+ Lột bỏ ni-lông quanh đất bó cành, ươm vào bầu đất đã chuẩn bị sẵn.
– Chăm sóc cành chiết: Cành chiết đặt dưới bóng râm có độ che phủ ánh sáng 30-50%. Thường xuyên tưới nước, tỉa cành (chỉ để 1-2 cành khỏe). Cành chiết mọc xanh tốt, rễ phát triển đầy đủ, không bị sâu bệnh là có thể xuất vườn.
– Nhân giống bằng gốc chét: Chét là những cành lớn (cành chét) hoặc thân tre nhỏ (gốc chét) mọc sát mặt đất. Chọn những chét là những cành hoặc thân đã phát triển đầy đủ, phần gốc có rễ màu trắng phớt xanh ở sát gốc, đầu rễ màu hơi trắng. Chét càng to càng tốt, giống chét cũng được ươm trong bầu đất cho ra rễ rồi mới trồng.
– Huấn luyện cây giống: Để cây giống dần thích nghi với điều kiện môi trường trồng rừng; trước khi trồng 20-30 ngày, cần ngưng tưới phân, giảm tưới nước, dỡ bỏ dàn che.

3. Kỹ thuật trồng cây

– Thời vụ trồng: Tiến hành trồng rừng vào đầu mùa mưa tháng 6-7 hàng năm.
– Mật độ: Mật độ trồng: 500 cây/ha, bố trí trồng theo khoảng cách: cây cách cây 4m, hàng cách hàng 5m.
– Xử lý thực bì và làm đất
+ Nơi có địa hình tương đối bằng phẳng (độ dốc nhỏ hơn 15) xử lý thực bì bằng phương pháp phát đốt toàn diện vào cuối mùa khô tháng 4-5.
+ Nơi có địa hình dốc thì xử lý thực bì bằng phương pháp phát đốt theo băng, băng chặt có thể trồng được 4-5 hàng cây; băng chừa lại không phát thực bì, rộng từ 2-3m (nhằm giữ đất giảm xói mòn); đào hố trên băng chặt theo đường đồng mức. Khi cây trồng đã khép tán có thể tiếp tục trồng thêm cây trên băng chừa lại.
+ Bón lót và lấp hố: Đào hố có kích thước 40cm X 40cm X 40cm. Khi đào hố lớp đất mặt để riêng, lớp đất đáy để riêng. Bón lót 10 kg phân chuồng hoai mục. Trộn đều phần lớp đất mặt với phân bón lót, cho phần đất trên vào hố, lấp khoảng 1/2 hố; phần đất đáy lấp phía trên cho đầy hố và vun cao hơn mặt đất tự nhiên từ 2-3cm. Đào, lấp hố và bón lót phân phải hoàn thành ít nhất 15 ngày trước khi trồng cây.
+ Trồng cây: Nên trồng cây vào đầu mùa mưa, khi đất rừng đã đủ ẩm, chọn ngày mưa nhỏ trời mát hoặc nắng nhẹ. Trước và sau khi trồng cây, phòng trừ mối gây hại bằng cách rải thuốc Basudin, Confidor… trong hố và trên mặt đất quanh gốc cây.
Đào ở chính tâm hố một lỗ sâu hơn chiều cao bầu, rạch bỏ vỏ bầu, đặt bầu cây giống vào đúng vị trí tâm hố sao cho thật ngay ngắn và cây thẳng đứng. Nếu trồng bằng hom gốc rễ trần thì đặt gốc tre nghiêng khoảng 45 độ rồi dùng đất nhỏ mịn lấp đầy hố và nén chặt.

* Kỹ thuật chăm sóc

Chăm sóc rừng bao gồm các công việc sau: Trồng dặm, phát dọn thực bì, rẫy cỏ xới xáo đất vun gốc, bón thúc, phòng trừ sâu bệnh hại, phòng chống cháy và bảo vệ rừng.
– Trồng dặm: Sau khi trồng 20 – 30 ngày, tiến hành kiểm tra toàn bộ rừng trồng, cây chết phải tiến hành trồng dặm lại.
– Phát dọn thực bì, dẫy cỏ và xới xáo: Tiến hành 2 lần/năm. Lần 1 vào đầu mùa mưa, lần 2 vào cuối mùa mưa kết hợp phòng chống cháy rừng. Phát dọn thực bì kết hợp dẫy cỏ, xới xáo đất và vun gốc cây đường kính rộng 80-100cm quanh gốc cây.
– Bón thúc
– Năm thứ nhất: Bón phân 2 lần: sau khi trồng 1,5-2 tháng và vào cuối mùa mưa.
+ Lần 1. Kết hợp với làm sạch cỏ, xới đất xung quanh gốc bón thúc 100gr NPK (14-8-6) cách gốc 20-30 cm, rải đều phân rồi lấp đất lại.
+ Lần 2. Vào cuối mùa mưa kết hợp với làm sạch cỏ, xới đất xung quanh gốc bón thúc 100gr NPK (14-8-6) cách gốc 20-30 cm, rải đều phân rồi lấp đất lại.
– Năm thứ hai trở đi: Tre Mạnh tông được trồng chủ yếu để lấy măng, vì vậy công tác chăm sóc bón phân thường xuyên là rất quan trọng. Bón phân sẽ giúp cho cây sinh nhiều măng. Hàng năm bón phân 3 lần, bón 20-30kg phân chuồng (bón 1 lần vào đầu mùa mưa) + 450g NPK/bụi (chia làm 3 lần); bón phân vào đầu, giữa và cuối mùa mưa.

* Phòng trừ sâu bệnh hại

Nhìn chung tre Mạnh tông ít sâu bệnh hơn các loại cây trồng khác. Các loại sâu bệnh hại cây:
– Mối: Giai đoạn mới trồng để đảm bảo rừng trồng có tỷ lệ sống cao cần chú ý phòng trừ mối gây hại. Trước và sau khi trồng cây rải thuốc (Basudin, Confidor…) dưới hố trồng và trên mặt đất.
– Sâu vòi voi: Sâu vòi voi thuộc họ vòi voi, bộ cánh cứng. Chủ yếu gây hại trên măng tre, làm măng chết, thối; giảm chất lượng cây.
Biện pháp phòng trừ: Tìm và diệt nhộng và sâu trưởng thành bằng cách cuốc xới đất xung quanh gốc rộng 1m, sâu 15 – 20cm. Khi ấu trùng đã chuyển hoá thành sâu non trong thân măng, có thể dùng các loại thuốc trừ sâu nội hấp để phun hoặc quét lên măng. Rắc một trong những loại thuốc sau quanh gốc tre vào cuối mùa mưa: Padan 4H, Basudin 10H.
– Bệnh thối măng: Do nấm gây hại, nhất là trong mùa mưa. Các bào tử nấm tồn dư trong đất có thể xâm nhiễm và gây hại thông qua các vết thương cơ giới, cần phun trừ nấm bằng các loại thuốc Ridomil Gold, Aliette 89 WP.
– Bệnh chổi xể: Do nấm gây ra. Đây là loại bệnh nguy hiểm, cần chặt bỏ cả bụi tre và đốt để tránh lây nhiễm. Sử dụng dung dịch phun Boócđô 1% phun vào gốc.
– Bảo vệ rừng và phòng chống cháy rừng: Khi chăm sóc lần 2 kết hợp phát dọn thực bì, đốt trước có kiểm soát (nên đốt vào lúc sáng sớm hay chiều mát), làm đường ranh cản lửa rộng 8 -10 m. Rừng phải được bảo vệ; nghiêm cấm chặt phá, không để gia súc vào phá hại.